ಮೈಸೂರು ಟಾಂಗಾ… ಉರುಳದ ಬದುಕಿನ ಬಂಡಿ…

0
65

ಬಿ.ಎಂ.ಲವಕುಮಾರ್, ವೈಸೂರ್

ಮೈಸೂರಿಗೆ ಭೆೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರಾದ ನಿಮಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವಾಗ ಇಲ್ಲಿನ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಹನಗಳ ನಡುವೆ ಟಕ..ಟಕ.. ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತಾ ಸಾಗುವ ಟಾಂಗಾ ಗಾಡಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಅಚ್ಚರಿ ಹಾಗೂ ಈ ಟಾಂಗಾ ಗಾಡಿಂುುಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ನಗರಕ್ಕೊಂದು ಸುತ್ತು ಹೊಡೆಂುುುವ ಬಂುುಕೆಂುೂ ಮೂಡಬಹುದಲ್ಲವೆ?. ಅಂತಹ ಬಂುುಕೆ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಗರಿಗೆದರಿದರೆ ತಡಮಾಡದೆ ಟಾಂಗಾ ಸವಾರಿಗೆ ಮುಂದಾಗಿ…. ಏಕೆ ಗೊತ್ತಾ? ನಿಮ್ಮಂತಹ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನೀಡುವ ಕಾಸಿನಿಂದಲೇ ಈ ಟಾಂಗಾ ಗಾಡಿಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ನಿಂತಿದೆ ಎಂದರೆ ಅಚ್ಚರಿಂುುಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದು ಕಟು ಸತ್ಯ.

ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೈಸೂರು ನಗರದ ಸಂಚಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಂುು ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದ ಟಾಂಗಾ ಗಾಡಿಗಳು ದೂರದಿಂದ ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಹೊತ್ತು ನಗರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ದೂರದ ಊರುಗಳಿಗೂ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ವಾಹನ ಸೌಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಟಾಂಗಾ ಗಾಡಿಂುೆು ಪ್ರಂುುಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊತ್ತೊಂುು್ಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾಗಿತ್ತಲ್ಲ್ಲದೆ, ವೈಸೂರು ಎಂದಾಕ್ಷಣ ಟಕ..ಟಕ.. ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತಾ ಓಡುವ ಟಾಂಗಾ ಗಾಡಿಗಳ ಚಿತ್ರಣ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಮುಂದೆ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಈಗ ಕಾಲ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕತೆಂುು ಅಬ್ಬರ, ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಅವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಂದಾಗಿ ವಿವಿಧ ವಾಹನ ತಂುುಾರಿಕಾ ಕಂಪನಿಗಳು ಹೊಸ ನಮೂನೆಂುು ವಾಹನಗಳನ್ನು ತಂುುಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ವಾಹನದ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಮೋಹ ಜನರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದ ಪರಿಣಾಮ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಹೊಸ ಬಗೆಂುು ವಾಹನಗಳು ರಸ್ತೆಗಿಳಿಂುುುತ್ತಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವಾಹನ ಬಿಟ್ಟು ಟಾಂಗಾ ಗಾಡಿಂುುಲ್ಲಿ ಪ್ರಂುುಾಣಿಸುವವರ ಸಂಖೆ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಂುುಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ದೂರದಿಂದ ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಸ್ವಂತ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿಂುೆು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಟಾಂಗಾ ಗಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ ತೆರಳುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಂುೂ ಕಡಿಮೆಂುುಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಟಾಂಗಾ ಗಾಡಿಗಳನ್ನು ನಂಬಿ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಟಾಂಗಾವಾಲಾಗಳ ಬದುಕು ತೂಗು ಉಂುು್ಯಾಲೆಂುುಲ್ಲಿದೆ.

ಮೈಸೂರಿನ ಟಾಂಗಾ ಗಾಡಿಗಳ ಕುರಿತು ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳನ್ನು ತಿರುವಿ ಹಾಕಿದರೆ ನಮಗೆ ಒಂದಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ವೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ವಾಹನ ಸೌಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿನ ಬಂಡಿಂುುಲ್ಲಿಂುೆು ಜನರು ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದರಾದರೂ ಟಾಂಗಾ ಗಾಡಿಗಳು ಬಂದಿದ್ದು ಮಹಾರಾಜರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಅಂದರೆ 1897 ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಟಾಂಗಾ ಗಾಡಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಂುುತೆ ಪಡೆದಿದ್ದವಲ್ಲದೆ, ಟಾಂಗಾ ಗಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ ತೆರಳುವುದೆಂದರೆ ಅದೊಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಂುು ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಉಸ್ತುವಾರಿಂುುನ್ನು ಮುನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ದೂರದ ಊರುಗಳಿಗೆ ತೆರಳುವವರು ಮುನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಗೆ ಬಾಡಿಗೆ ನೀಡಿ ಟಾಂಗಾ ಗಾಡಿಂುುಲ್ಲಿ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆಗ ವೈಸೂರು ನಗರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಆರುನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಟಾಂಗಾ ಗಾಡಿಗಳು ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದವಲ್ಲ್ಲದೆ ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲ, ಚಾಮರಾಜನಗರ, ನಂಜನಗೂಡು, ಕೆ.ಆರ್.ನಗರಗಳಲ್ಲಿಂುೂ ಜನಪ್ರಿಂುುತೆಂುುನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದವು. ಮುಂಬೈಂುು ವಿಕ್ಟೌರಿಂುು, ವೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜರ ಷಾ ಸಂಸದ್ ಟಾಂಗಾಗಳು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದ್ದವು. ಈ ಟಾಂಗಾ ಗಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಂುೂ ಇತ್ತು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಟಾಂಗಾಗಾಡಿಗಳಿಗೂ ಗೌರವ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತಲ್ಲದೆ, ದಸರಾ ಮೆರವಣಿಿಿಗೆಂುುಲ್ಲಿಂುೂ ತಮ್ಮದೇ ಪೋಷಾಕು ಧರಿಸಿ ಮುನ್ನಡೆಂುುುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ವಾಹನಗಳ ಭರಾಟೆೆ ಟಾಂಗಾ ಗಾಡಿಗಳ ವೈಭವಂುುುತ ಓಡಾಟಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಗಾಲಾಯಿತು. ದಿನಕಳೆಂುುುತ್ತಿದ್ದಂತೆಂುೆು ವೈಸೂರು ನಗರ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಮೀರಿ ಬೆಳೆಂುು ತೊಡಗಿದ್ದರಿಂದ ವಾಹನಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಂುುಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಗಿಳಿಂುುತೊಡಗಿದವು. ಪರಿಣಾಮ ಎಲ್ಲರೂ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿಂುೆು ಓಡಾಡತೊಡಗಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಟಾಂಗಾಗಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ ತೆರಳುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ್ಯೆಂುೂ ಗಣನೀಂುುವಾಗಿ ಇಳಿಂುುತೊಡಗಿತು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯಿಂದ ಸಂಜೆ ತನಕ ಕಾದರೂ ಂುುಾರೊಬ್ಬ ಪ್ರಂುುಾಣಿಕನೂ ಬಾರದೆ ಬರಿಗೈಂುುಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ತೆರಳುವ ಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗತೊಡಗಿತು. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಂುುಲ್ಲಿ ಟಾಂಗಾ ಗಾಡಿ ಓಡಿಸಿ ಬದುಕಿನ ಬಂಡಿ ಉರುಳಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ ಎಂದರಿತ ಕೆಲವರು ಆಟೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಲಕರಾದರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಜೀವನೋಪಾಂುುಕ್ಕಾಗಿ ಪಂುುಾರ್ಂುು ಉದ್ಯೌಗ ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಟಾಂಗಾ ಗಾಡಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಗಣನೀಂುುವಾಗಿ ಇಳಿಂುುತೊಡಗಿತು. ಆಗ ಆರುನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಇದ್ದ ಗಾಡಿಗಳು ಈಗ ನೂರಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ. ಇರುವ ಗಾಡಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಕೊರತೆಯಿದೆ.

ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ದುಡಿದರೂ ಎರಡಂಕಿಂುು ಸಂಪಾದನೆಂುುಾಗಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಗೆ ಹಸಿ ಹುಲ್ಲು, ಹುರುಳಿ, ಬೂಸ ಹೀಗೆ ಐವತ್ತರಿಂದ ನೂರು ರೂಪಾಯಿ ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಏನು ಉಳಿಂುುುತ್ತದೆ? ಇನ್ನು ನಮ್ಮ ಜೀವನ ಹೇಗೆ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಂುುನ್ನು ಕಳೆದ ಇಪ್ಪತೈದು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದಿಂದ ಟಾಂಗಾ ಗಾಡಿ ಓಡಿಸಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಟಾಂಗಾವಾಲರೊಬ್ಬರು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿಡುತ್ತಾರೆ.

ಇದು ಅವರೊಬ್ಬರದ್ದೇ ಅಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ಟಾಂಗಾವಾಲಗಳದ್ದೂ ಅದೇ ಕಥೆ, ವ್ಯಥೆ. ಪ್ರತಿಂುೊಬ್ಬರ ಬಾಯಿಂದಲೂ ನೋವಿನ ನುಡಿಗಳೇ ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವರು ತಾತ ಮುತ್ತಾತ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಟಾಂಗಾ ಓಡಿಸಿಂುೆು ಬದುಕು ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಉದ್ಯೌಗಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವರಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆ ದಿನಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಿರಿಂುುರೊಬ್ಬರು ಅಂದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೋಗಲು ನಮ್ಮ ಟಾಂಗಾ ಗಾಡಿಗಳೇ ಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಜನರೇ ಗಾಡಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ನಮ್ಮ ಮನೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಈಗ ನೋಡಿ ಎಲ್ಲಾ ಬದಲಾಗಿದೆ ನಾವೇ ಗೋಗರೆದು ಕರೆದರೂ ಂುುಾರು ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ನೋವನ್ನು ತೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಟಾಂಗಾ ಗಾಡಿಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಅರಮನೆಂುು ಆಂಜನೇಂುು ದೇವಾಲಂುುದ ಬಳಿ, ಅಗ್ರಹಾರ ಹೀಗೆ ನಿಗದಿತ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ, ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳ ಎದುರು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿ ತಮ್ಮತ್ತ ಬರುತ್ತಾರೆ ಇದರಿಂದ ನಮಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಪಾದನೆಂುುಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಂುುವನ್ನು ಟಾಂಗಾವಾಲಗಳು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಈಗ ಕುದುರೆಂುು ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕುದುರೆಂುುನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೊಸ ಗಾಡಿ ಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದರೆ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತೈದು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಂಡವಾಳ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗಿನ ಸ್ಥಿತಿಂುುಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೊಂದು ಹಣ ನೀಡಿ ಖರೀದಿಸಿ ಅದರಿಂದ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕೆಲಸ ಹಾಗಾಗಿ ಹೊಸ ಗಾಡಿ ಖರೀದಿಸದೆ ಹಳೆಂುು ಗಾಡಿಗಳನ್ನೇ ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಿ ಓಡಿಸುವಂತಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅಸಹಾಂುುಕತೆಂುುನ್ನು ಅವರು ತೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ವರ್ಷದ ಇತರೆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನೆನಪಾಗದ ಟಾಂಗಾವಾಲಾಗಳು ದಸರಾ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ ಅವರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಕಡೆಯಿಂದ ಭರವಸೆಗಳು ಕೂಡ ದೊರೆಂುುುತ್ತವೆ. ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪೋಷಾಕು ಧರಿಸಿ ಟಾಂಗಾ ಗಾಡಿ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲುವ ಟಾಂಗಾವಾಲಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಅವರ ಬದುಕಿನ ಹಿಂದಿನ ಕರಾಳತೆ ನಮಗೆ ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆಂುೂ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ತಮ್ಮ ಗಾಡಿಂುುಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ ಅಲಂಕೃತ ಅರಮನೆಗೊಂದು ಸುತ್ತು ಹೊಡೆಸಿದರೆ ಒಂದಷ್ಟು ಕಾಸು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂರೋ, ಮುನ್ನೂರೋ, ಸಂಪಾದನೆಂುುಾಗುತ್ತದೆ. ದಸರಾ ಕಳೆಂುುುತ್ತಿದ್ದಂತೆಂುೆು ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಬವಣೆಂುು ಬದುಕು ಮುಂದುವರಿಂುುುತ್ತದೆ….

ಸಂಭಂದಿತ ಮಾಹಿತಿ ಹುಡುಕಿ.

loading...

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here